Resultaten analyse landbouwgif op groente en fruit 2011 openbaar

Conclusies Weet wat je eet over de resultaten van de Gifmeter 2011

5 februari 2013- Amsterdam

Jaarlijks publiceren de Weet wat je eet- organisaties Milieudefensie en foodwatch een analyse van de inspectiegegevens van de overheid over de aanwezigheid van resten landbouwgif op groente en fruit in de winkels. Deze gegevens zijn voor iedereen toegankelijk via de Gifmeter, een online database op de website weetwatjeeet.nl/gifmeter. Weet wat je eet streeft naar een landbouw zonder landbouwgif, groente en fruit zonder gifresten en het uitbannen van gezondheidsrisico's en wetsovertredingen.

Openbaarheid over resten landbouwgif op groente en fruit
In 2005 deden zeven duizend burgers een beroep op de Wet openbaarheid bestuur om de gegevens van de Keuringsdienst van Waren over resten landbouwgif op ons voedsel in te mogen zien. Sindsdien publiceren de organisaties achter de website Weet wat je eet jaarlijks deze gegevens.  Supermarkten, handelaren en telers volgen nauwgezet de informatie op weetwatjeeet.nl. Veel supermarkten hanteren tegenwoordig eisen richting hun leveranciers die strenger zijn dan de wet. Maar het zijn vooral de Nederlandse telers die de afgelopen jaren vele verbeteringen hebben doorgevoerd. Wetsovertredingen van resten bestrijdingsmiddelen op groente en fruit komen veel minder voor dan voorheen. Het zijn hoofdzakelijk producten uit het buitenland die leiden tot wetsovertredingen en gezondheidsrisico's.

We eten te weinig groente en fruit
Nederlanders eten te weinig groenten en fruit. Uit voedselconsumptiegegevens blijkt dat van de volwassenen in Nederland 14 procent voldoende groente en 26 procent voldoende fruit eet. Om de consumptie van groente en fruit op peil te krijgen is het van groot belang om het product in een goed daglicht te stellen. Juist daarom is het teleurstellend dat jaar na jaar teveel resten bestrijdingsmiddelen in onze voedingsmiddelen worden aangetroffen.
De organisaties achter Weet wat je eet scheppen er weinig genoegen in om voor waakhond te spelen, maar voelen zich daar wel toe geroepen. De groente- en fruithandel overtreedt stelselmatig de wet wat betreft toegestane gehaltes gifstoffen. De supermarkten hebben het percentage wetsovertredingen de afgelopen jaren omlaag gebracht naar 1,5 procent. Maar in de handel schommelt het percentage producten met gehalten boven de wettelijke norm al jaren tussen de 10 procent en 14 procent (periode 2006-2011), waarbij het laatste jaar het aantal wetsovertredingen is gestegen (12 procent van de steekproef in het handelskanaal). Daarbij moet wel opgemerkt dat de NVWA extra steekproeven uitvoert bij verdachte producten en dat de percentages daardoor hoger uitvallen.
Toch vormt het structurele karakter van de wetsovertredingen aanleiding om eens na te denken of opsporing en handhaving in het handelskanaal niet een hogere prioriteit verdienen. Vooral ook omdat uit de meerjarentrend blijkt dat het percentage aangetroffen gezondheidsrisico's toeneemt. Bovendien neemt het aantal gifsoorten per product neemt toe, gemiddeld 1,6. Dat laatste is met name zorgwekkend omdat de wettelijke normen geen rekening houden met de mogelijkheid dat een consument tegelijk meerdere gifstoffen binnenkrijgt. Mandarijnen bevatten bijvoorbeeld gemiddeld al 3,4 gifsoorten.

Wetsovertredingen en gezondheidsrisico's
Weet wat je eet
vraagt bedrijven en overheden om zich aan de wet te houden. De wetgeving is meer dan ruim voldoende voor goed landbouwkundig gebruik. De telers bewijzen dagelijks in de praktijk dat zij producten kunnen leveren die wel aan de normen voldoen. Dat er nog steeds producten in de schappen liggen die risico's opleveren voor de volksgezondheid vinden de Weet wat je eet- organisaties onaanvaardbaar.
Nederlandse telers doen het veel beter dan telers in andere Europese landen en die op hun beurt weer beter dan telers buiten Europa. Van de producten van buiten Europa die in het supermarktschap belanden overtreedt 5 procent de wettelijke normen. Bijna 1,5 procent van deze producten overschrijdt de normen voor gezondheidsrisico's. De Weet wat je eet- organisaties vragen de supermarkten om extra aandacht te besteden aan producten uit notoire herkomstlanden.
Zie link

De schoonste groenten in de supermarkt
Van de groente- en fruitproducten in supermarkten waar voldoende meetgegevens over beschikbaar zijn, is bloemkool het schoonste product. Op 96 procent werd geen resten landbouwgif gevonden. Van de nummers twee en drie, ui en courgette, zijn op ca. 80 procent van de producten geen gifresten gevonden. Bij deze drie topproducten werden geen wetsovertredingen en gezondheidsrisico's geconstateerd. En dat gold ook voor broccoli, avocado, aardappel, ijsbergsla en paprika. Sperzieboon en komkommer scoorden het slechtst. Bloemkool bewijst dat het telen zonder giftige bestrijdingsmiddelen wel degelijk mogelijk is.
Zie figuur

Het schoonste fruit in de supermarkt
Kiwi en pruim waren in 2011 het schoonste fruit in de schappen. Beide scoorden ongeveer gelijk met 40 procent van de producten zonder aantoonbaar gif en 60 procent met gif onder de wettelijke norm. Peer staat op plek nummer drie, een opvallende plek aangezien peer normaal lager scoort. Daarnaast waren ook banaan, appel en druif zonder wetsovertredingen en gezondheidsrisico's. De meest vervuilde fruitproducten waren mango, mandarijn en aardbei.
Zie figuur

De best presterende supermarkten
Jumbo Supermarkten zat voorheen niet in de uitslagen vanwege het minimum aantal metingen van 40 dat wij hanteren om uitspraken te kunnen doen. Met de groei van Jumbo zijn er nu wel voldoende metingen om Jumbo in onze klasseringen op te nemen. Opvallend is dat Jumbo gelijk de toon zet met de schoonste producten in haar schappen. Jumbo neemt meteen de koppositie in en laat de andere supers zien dat schonere groenten en fruit wel degelijk te realiseren zijn. De Lidl en Plus staan op plaats twee en drie van de schoonste supers.
Zie figuur

 

De slechtst presterende supermarkten
Coop presteerde vorig jaar nog als één na beste, dit jaar als slechtste. De oorzaak hiervan is onduidelijk. Aldi staat op plek nummer twee van de supermarkten met de meest vervuilde producten. Albert Heijn presteerde beter dan vorig jaar toen deze nog de eerste plaats innam van slechtst presterende supermarkten. Nu staat Albert Heijn op plek nummer drie. De marktleider staat al jarenlang stabiel in deze top drie van slechtst presterende supermarkten. Aangezien Albert Heijn beschikt over een intensief eigen controlesysteem en goed op de hoogte is van de problematiek, blijft het lage ambitieniveau van Albert Heijn ons verbazen.
Zie figuur

 

Combi-tox: cocktail van bestrijdingsmiddelen
Na een jarenlange consistente daling van het aantal giftige bestrijdingsmiddelen dat per product werd aangetroffen (2006-2010) is in 2011 het aantal gifsoorten per product gestegen. Deze ontwikkeling is verontrustend, juist omdat het zo belangrijk is om het optreden van combinatie-effecten van meerdere soorten gif te voorkomen. Bij de toelating van bestrijdingsmiddelen houdt de overheid geen rekening met stapeling of accumulatie van effecten van meerdere bestrijdingsmiddelen die een individu op een dag binnenkrijgt. Combi-tox is een duidelijk geval van niet 'Weten wat je eet'. Verstandig omgaan met niet-weten betekent het hanteren van het voorzorgsprincipe: voordat een giftige stof op de markt wordt toegelaten eerst aantonen dat de stof veilig is voor mens en milieu.

 

Voor een overzicht van hoe de scores tot stand komen en een verantwoording van de gebruikte methode en data, zie link FAQ

Voor het jaaroverzicht zie link jaaroverzicht

Voor een overzicht van de belangrijkste rankings zie link Belangrijkste overzichten
Voor een samenvatting van de belangrijkste gegevens voor consumenten zie link Groente en Fruit Wijzer

Voor een handleiding voor professionals om zelf op detailniveau de gegevens te bekijken zie link zoektips

 
Blijf op de hoogte!
E-mailactie Glyfosaat

“Waarschijnlijk kankerverwekkend”? Geen hernieuwde toelating glyfosaat totdat veiligheid is vastgesteld!